{"id":30928,"date":"2024-01-23T14:32:30","date_gmt":"2024-01-23T14:32:30","guid":{"rendered":"http:\/\/bckszczuczyn.pl\/?p=30928"},"modified":"2024-01-24T09:06:54","modified_gmt":"2024-01-24T09:06:54","slug":"30928","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/bckszczuczyn.pl\/?p=30928","title":{"rendered":"Szczuczyn Pami\u0119ta!"},"content":{"rendered":"\n

SZCZUCZYN PAMI\u0118TA!<\/strong><\/p>\n\n\n\n

PAMI\u0118CI WSZYSTKICH OFIAR II WOJNY \u015aWIATOWEJ Z NASZEGO MIASTA I REGIONU W 79. ROCZNIC\u0118 WYZWOLENIA SZCZUCZYNA SPOD OKUPACJI HITLEROWSKIEJ<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Henryk \u015awiderski<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u201eM\u00f3j dziecinny \u017cywot w czasie II Wojny \u015awiatowej (1939-1945).<\/em><\/p>\n\n\n\n

Wspomnienia z lat dziecinnych z rodzinnego Szczuczyna\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n

Legionowo – Szczuczyn, 27 lipca 2016 roku.<\/p>\n\n\n\n

Wybrane fragmenty  <\/em><\/p>\n\n\n\n

            <\/em>\u201eW ramach wspomnie\u0144 historycznych z dziej\u00f3w miasta i gminy Szczuczyn \u2013 tym razem zdecydowa\u0142em si\u0119 na podj\u0119cie pr\u00f3by rzetelnego opisanie mojego dziecinnego \u017cywota w czasie II Wojny \u015awiatowej (1939-1945).<\/em><\/p>\n\n\n\n

Okres lat 1939-1945 \u2013 to okres hitlerowskiej, bolszewickiej i ponownie hitlerowskiej okupacji ziemi Szczuczy\u0144skiej w czasie od rozpi\u0119cia do zako\u0144czenia dzia\u0142a\u0144 wojennych na tym terenie.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Ten temat uwa\u017cam za nieprzypadkowy. Wynika to z tego, \u017ce prze\u017cycia wojenne do dzi\u015b tkwi\u0105 w mojej pami\u0119ci i psychice.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Chocia\u017c w \u017cyciu doros\u0142ym by\u0142y te\u017c chwile grozy i obaw, \u2013 ale po ich pokonaniu \u2013 zapomnia\u0142em o nich lub prawie zapomnia\u0142em, \u017ce takie by\u0142y.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Ale tych prze\u017cy\u0107 z okresu dzieci\u0144stwa w okresie II Wojny \u015awiatowej nie uda\u0142o mi si\u0119 zapomnie\u0107. <\/em>[\u2026]<\/p>\n\n\n\n

Oko\u0142o 15-20 stycznia 1945 roku rodzina nasza opu\u015bci\u0142a, miasto i ukrywana si\u0119 pod lasem w zabudowaniach Pani Antoniny Budnej w Nied\u017awiadnej.<\/em><\/em><\/p>\n\n\n\n

Ale ja rano 23 stycznia bez wiedzy rodzic\u00f3w uciek\u0142em i doszed\u0142em pieszo do Szczuczyna, nie wiedz\u0105c o tym (podobnie jak inni w Nied\u017awiadnej), \u017ce w Szczuczynie s\u0105 ju\u017c sowieci.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Na podw\u00f3rzu dostrzeg\u0142em sprz\u0119t wojskowy, a nast\u0119pnie kilku \u017co\u0142nierzy sowieckich. Jeden z nich podszed\u0142 z karabinem w r\u0119ku do mnie i oskar\u017cy\u0142, \u017ce jestem, \u201eszpionem\u201d i chcia\u0142 mnie rozstrzela\u0107.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Gdyby nie interwencja Pana Rogi\u0144skiego z Kapic \u2013 by\u0142bym rozstrzelany. Pan Rogi\u0144ski wyja\u015bni\u0142 \u017co\u0142nierzowi, kim jestem i on odst\u0105pi\u0142 od zamiaru dokonania egzekucji.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Pan Rogi\u0144ski z \u017con\u0105 i synem przebywali u nas, uciekaj\u0105c z linii frontu nad Biebrz\u0105 \u2013 z Kapic.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Rodzina moja wr\u00f3ci\u0142a do Szczuczyna dopiero na 2 czy 3 dzie\u0144, \u2013 bo nie wiedzia\u0142a o tym, \u017ce Szczuczyn by\u0142 ju\u017c pod kontrol\u0105, wojsk bolszewickich. <\/em>[\u2026]<\/p>\n\n\n\n

[\u2026] zaraz po 23 stycznia 1945 roku przyst\u0105piono do organizacji szkolnictwa \u2013 ja w og\u00f3le nie mia\u0142em ani ch\u0119ci ani zamiaru i\u015b\u0107 do szko\u0142y, bo ba\u0142em si\u0119 prze\u017cywa\u0107 raz jeszcze z jej rozstaniem (niepewno\u015b\u0107 jutra), jak to dzia\u0142o si\u0119 w pa\u017adzierniku 1939 roku podczas okupacji sowieckiej.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Dopiero w ko\u0144cu kwietnia 1945 rok, przy namowie rodzic\u00f3w zapisa\u0142em si\u0119 do szko\u0142y. Przyj\u0119to mnie do kl. \u2161, gdzie wychowawc\u0105, by\u0142 Pan Edmund Walter \u2013 bardzo przyjazny i wyrozumia\u0142y na braki moje w zakresie wiadomo\u015bci, kt\u00f3re powinienem posiada\u0107 na poziomie kl. I.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Ale dzi\u0119ki wytrwa\u0142ej nauce i cierpliwo\u015bci Pana Edmundy Waltera \u2013 w ci\u0105gu dwu i p\u00f3\u0142miesi\u0119cznego okresu nauczania zdo\u0142a\u0142em uko\u0144czy\u0107 nauk\u0119 w kl. II.\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n

Pani Halina Cichocka wspomina:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

            \u201eRuscy szli, to zima by\u0142a, w papachach byli, czubki mia\u0142y te ich czapki, jedni W\u0105sowsk\u0105, inni Gumienn\u0105, inni Sobieskiego. Przeszli i poszli. Pierwszym naszym burmistrzem by\u0142 Pan J\u00f3zef Marcinkiewicz. A szko\u0142a by\u0142a od pierwszego wrze\u015bnia. Jak mia\u0142am 8 lat to posz\u0142am do pierwszej klasy, chodzi\u0142am tu do szko\u0142y gdzie Pani Wr\u00f3blewska teraz mieszka, naprzeciw gospody. Zeszyty sami robili\u015bmy, z arkuszy papieru. Kto nie mai\u0142 to robi\u0142 z papierowych work\u00f3w. Teczek nie by\u0142o, by\u0142a torba normalnie zszyta i pod pach\u0119 albo na plecy na sznurek. Dzwonek mia\u0142 wo\u017any. Mnie pierwszy uczy\u0142 Walter <\/em>[\u2026], a potem by\u0142am w szkole tam, w kurniku nazywali\u015bmy, gdzie by\u0142 stary internat szko\u0142y zawodowej, a teraz jest tam plac na zajezdni\u0119. Przed wojn\u0105 by\u0142a tam chyba ochronka dla dzieci. Bo po wojnie to tutaj, co biblioteka stoi, to dom dziecka by\u0142. Potem przerzucili nas do szko\u0142y zawodowej, to tam si\u0119 uczy\u0142am, w czwartej i pi\u0105tej klasie. Potem jak wi\u0119cej dzieci przyby\u0142o, to nas przerzucili do ko\u015bcio\u0142a, na <\/em>[tzw.] cele. Wschodnia cz\u0119\u015b\u0107 miasta uczy\u0142a si\u0119 w celach, zachodnia w szkole zawodowej.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Po wojnie mia\u0142 piekarni\u0119 Pan Po\u015bpieszy\u0144ski, na \u0141om\u017cy\u0144skiej. Pani Brajczewska mia\u0142a sklep, po powrocie z Syberii. I mia\u0142 sklep Henryk Dembi\u0144ski, teraz, co tu \u201eEuropa\u201d by\u0142a. Ulice to by\u0142y bruki. Potem zacz\u0119li budowa\u0107, aptek\u0119 postawili, dom towarowy. Bawili\u015bmy si\u0119 skorupkami, lalkami, k\u00f3\u0142kiem. Ja gra\u0142am z ch\u0142opakami w pi\u0142k\u0119. Tak\u0105 szmaciane. Jak gospodarze zabili \u015bwini\u0119, to ch\u0142opaki brali p\u0119cherz, suszyli i napychali szmatkami, tym, co kto mia\u0142.\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n

Pani Janina Zofia Grochulska wspomina:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

            \u201eJak by\u0142 nalot to w Szczuczynie by\u0142o ju\u017c tylko kilku z \u017bandarmerii i wyjechali nie wiadomo, kiedy a Rosjanie byli u nas kr\u00f3tko, to by\u0142 taki post\u00f3j i dalej Niemc\u00f3w pop\u0119dzali.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Tu w Szczuczynie jak zacz\u0119\u0142y i\u015b\u0107 wojska rosyjskie to takie jakie\u015b oczy sko\u015bne oni mieli, dziwnie m\u00f3wili, bo byli z tej dalekiej wschodniej cz\u0119\u015bci Rosji. Widzia\u0142am jak szli ulic\u0105 W\u0105sosk\u0105. Jak byli umundurowani, p\u0142aszcze u do\u0142u mieli wystrz\u0119pione, na nogach filcowe walonki, a cholewka to jaki\u015b brezent by\u0142. Plecak to taka szmata, taki siwy koc, sznurkiem jako\u015b zwi\u0105zany. Karabin na sznurku. Wszystko to by\u0142o wyn\u0119dznia\u0142e. Gdy ludzie zacz\u0119li wychodzi\u0107 z dom\u00f3w i si\u0119 przygl\u0105da\u0107 to pognali ich do \u0142a\u017ani, ogrodzonej wysokimi sztachetami. Ludzie przez p\u0142ot chleb tym \u017co\u0142nierzom rzucali. Tak by\u0142o kilka dni. W\u015br\u00f3d wojskowych by\u0142 lekarz wojskowy i lekarka jedna, bo i kobiety by\u0142y w tym oddziale \u017co\u0142nierskim, mieli r\u00f3wnie\u017c kuchni\u0119.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Boj\u0105c si\u0119 nalot\u00f3w niemieckich. Szukali podw\u00f3rka, zabudowa\u0144, \u017ceby nie by\u0142o ich wida\u0107. Zatrzymali si\u0119 r\u00f3wnie\u017c na naszym podw\u00f3rku przy ulicy W\u0105soskiej. Przyszli do nas do mieszkania, gdzie lekarz naczelny i lekarka chcieli zosta\u0107. Mnie i brata mama wys\u0142a\u0142a do cioci, kt\u00f3ra mieszka\u0142a niedaleko. Do lekarza naczelnego przychodzi\u0142o mn\u00f3stwo ludzi ze sprawami. Na pro\u015bb\u0119 mojego tatusia lekarz naczelny przeni\u00f3s\u0142 sw\u00f3j gabinet do innej cz\u0119\u015bci budynku, gdy\u017c tutaj robi\u0142o si\u0119 zimno jak ci\u0105gle drzwi by\u0142y otwarte, bo ludzie wchodzili i wychodzili. Pierwsza kolacja ich to by\u0142y zmarzni\u0119te ziemniaki z kasz\u0105 i mi\u0119sem z puszki, bo mieli oni ameryka\u0144skie konserwy.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Niemcy wyjechali noc\u0105. Rosjanie pop\u0119dzili ich dalej i to by\u0142o takie wyzwolenie Szczuczyna. Nie by\u0142o \u017cadnych walk ani nic. Jedni wyjechali a drudzy przyszli, wi\u0119ksze zniszczenia by\u0142y na pocz\u0105tku wojny na ulicy Kili\u0144skiego, co ten rz\u0105d budynk\u00f3w\u2026\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n

Tekst opracowa\u0142<\/em><\/p>\n\n\n\n

Janusz Siemion<\/p>\n\n\n\n

BCK w Szczuczynie<\/p>\n\n\n\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: Archiwum Spo\u0142eczne<\/p>\n\n\n\n

dzia\u0142aj\u0105ce w BCK w Szczuczynie<\/p>\n\n\n\n

Szczuczyn Pami\u0119ta!<\/strong><\/p>\n\n\n\n

W 79. rocznic\u0119 wyzwolenia naszego miasta spod okupacji hitlerowskiej, 23 stycznia (wtorek) o godz. 12.00 Burmistrz Artur Kuczy\u0144ski, Dyrektor Biblioteki \u2013 Centrum Kultury Marta\u0141ynko <\/em>wraz z przedstawicielami za\u0142ogi, <\/em>hm. Maria Jaworowska i harcerze z 9 Wielopoziomowej Dru\u017cyny Harcerskiej \u201eZ\u0142ote Lwy\u201d<\/em> ze Szko\u0142y Podstawowej im. W\u0142adys\u0142awa Broniewskiego w Szczuczynie, delegacja Okr\u0119gu Podlaskiego ZP RP w Szczuczynie na czele z Prezes p\u0142k zw. Ann\u0105 Jagusz, Prezes OSP w Szczuczynie<\/em> <\/em>druh Robert \u0141epkowski z\u0142o\u017cyli wi\u0105zank\u0119 kwiat\u00f3w i podpalili znicze pami\u0119ci przy tablicy z epitafijn\u0105 inskrypcj\u0105 \u201eTym, kt\u00f3rzy po\u015bwi\u0119cili swoje \u017cycie i zdrowie dla wolnej, niepodleg\u0142ej oraz suwerennej Rzeczypospolitej Polskiej…\u201d<\/em> na ulicy Ko\u015bcielnej.<\/p>\n\n\n\n

Uczcili\u015bmy wsp\u00f3lnie pami\u0119\u0107 wszystkich ofiar II Wojny \u015awiatowej z naszego miasta i regionu.<\/p>\n\n\n\n

Cze\u015b\u0107 ich pami\u0119ci! Chwa\u0142a Bohaterom!<\/p>\n\n\n\n

Foto: Marcin Sobolewski<\/p>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/figure>\n<\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

SZCZUCZYN PAMI\u0118TA! PAMI\u0118CI WSZYSTKICH OFIAR II WOJNY \u015aWIATOWEJ Z NASZEGO MIASTA I REGIONU W 79. ROCZNIC\u0118 WYZWOLENIA SZCZUCZYNA SPOD OKUPACJI HITLEROWSKIEJ Henryk \u015awiderski \u201eM\u00f3j dziecinny \u017cywot w czasie II Wojny \u015awiatowej (1939-1945). Wspomnienia z lat dziecinnych z rodzinnego Szczuczyna\u201d Legionowo – Szczuczyn, 27 lipca 2016 …<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":30937,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":["post-30928","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-z-zycia-bck-w-szczuczynie"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/bckszczuczyn.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/30928","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/bckszczuczyn.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/bckszczuczyn.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/bckszczuczyn.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/bckszczuczyn.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=30928"}],"version-history":[{"count":3,"href":"http:\/\/bckszczuczyn.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/30928\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":30943,"href":"http:\/\/bckszczuczyn.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/30928\/revisions\/30943"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/bckszczuczyn.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/30937"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/bckszczuczyn.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=30928"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/bckszczuczyn.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=30928"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/bckszczuczyn.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=30928"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}